Ne yapar? Dikdörtgen, L ve U kesitli betonarme perdelerin kritik kesitinde, tasarım eksenel kuvveti altında moment kapasitesini (Mr) gerçek kesit geometrisiyle hesaplar. Ardından TBDY 2018’e göre Ve kesme kuvvetini, gerekli yatay gövde donatısını ve uç bölgesi sargısını bulur, enkesit ve donatı koşullarını kontrol eder. Sonuçları PDF rapor olarak verir.
Perde boyutlarını, donatı yerleşimini, malzemeyi ve yapısal çözümlemeden aldığınız kritik kesit iç kuvvetlerini girin; sonuçlar anında güncellenir. Perde koşullarının ayrıntıları için Perde Koşulları (TBDY 2018 ve TS 500) yazımıza bakabilirsiniz.
Perde hesap aracı
Nasıl kullanılır?
- Kesit tipi: Dikdörtgen, L veya U perdeyi seçin ve kol boylarını (dış ölçü) ile kalınlıklarını girin. x ekseni yatay kol (U perdede gövde), y ekseni düşey koldur (U perdede başlıklar).
- Donatı: Uç bölgesi boyu ℓu, uç bölgesinde her yüzdeki çubuk adedi ve çapı, gövde düşey donatısının çapı ve aralığı ile yatay gövde donatısı ve uç bölgesi etriyesi girilir. Araç çubukları kesit üzerine yerleştirir ve çizer. Köşe uç bölgeleri ℓu kadar her iki kola uzanır.
- Malzeme ve bina: Beton ve çelik sınıfı, kat yüksekliği, toplam perde yüksekliği Hw, süneklik düzeyi, perde türü (boşluksuz veya bağ kirişli) ve βv seçimi yapılır.
- İç kuvvetler: Kritik kesitteki Ndm (G+Q+E en büyük basınç), Mr hesabı için Nd, her doğrultu için Md ve Vd girilir. İsterseniz 1,2D ile büyütülmüş kesmeyi üst sınır olarak verebilirsiniz.
- Sonuç ve rapor: Kesit çizimi, her doğrultuda karşılıklı etki diyagramı ve tasarım noktası, kesme hesabı, yatay donatı aralığı ve tüm koşullar gösterilir. PDF rapor indir düğmesiyle filigranlı ve bağlantılı rapor alınır.
Hesap yöntemi
Moment kapasitesi
Kesit, düzlem kesitlerin düzlem kaldığı varsayımıyla TS 500 eşdeğer dikdörtgen gerilme bloğu (0,85fcd, a = k1c, εcu = 0,003) ve elastik–tam plastik donatı ile incelenir. L ve U kesitlerde basınç bölgesinin alanı ve ağırlık merkezi gerçek kesit poligonu üzerinden hesaplanır. Mr, Nd düzeyinde karşılıklı etki eğrisinden okunur ve her doğrultuda iki yön (+/−) için ayrı bulunur. Simetrik olmayan L ve U perdelerde bu iki değer farklıdır.
Kesme ve yatay donatı
Ve = βv·(Mp/Md)·Vd, Mp = 1,25Mr (iki yönün büyüğü) ile hesaplanır (TBDY 7.6.6.3). 1,2D ile büyütülmüş kesme kuvveti girilmişse ve daha küçükse o kullanılır. Süneklik düzeyi sınırlı perdelerde Ve = D·Vd alınır (TBDY 7.10). Gerekli yatay donatı oranı Vr = Ach(0,65fctd + ρshfywd) eşitliğinden, ρsh ≥ 0,0025 ve aralık ≤ 250 mm koşullarıyla bulunur. Ve ≤ 0,85Ach√fck (bağ kirişli perdede 0,65) kontrol edilir. Ach, ilgili doğrultudaki perde kollarının alanıdır.
Uç bölgesi ve gövde koşulları
- Perde kalınlığı: maks(250 mm; hkat/16), tutulmamış boy/30, iki ucu tutulu kolda hkat/20
- Ac ≥ Ndm/(0,35fck); Hcr = min[2ℓw; maks(ℓw; Hw/6)]
- ℓu ≥ maks(0,2ℓw; 2bw); köşe uç bölgesinin gövdeye uzanımı ≥ maks(bw; 300 mm)
- Uç bölgesi donatısı ≥ 0,002bwℓw ve 4φ14, oran ≤ %3
- Uç bölgesi sargısı: Ash ≥ (2/3)·0,075·s·bk·fck/fywk, 50 ≤ s ≤ min(150; 6φ; bw/3), a ≤ 25φe
- Gövde düşey donatısı ρ ≥ 0,0025, aralık ≤ 250 mm
Kapsam: Araç iç kuvvetleri hesaplamaz; değerler yapısal çözümlemeden girilir. İkinci mertebe etkileri, temel derzinde kesme sürtünmesi, bağ kirişi hesabı ve güçlü kolon koşulu (TBDY 7.6.6.2) kapsam dışıdır. Sonuçlar kritik perde kesiti için ön tasarım ve kontrol amaçlıdır; imzalı proje hesabının yerine geçmez.
Örnek
Varsayılan değerler 620 × 30 cm, C35 bir dikdörtgen perdedir. Uç bölgeleri 125 cm boyundadır ve her yüzünde 9φ20 bulunur; gövde donatısı φ12/14 cm’dir. Nd = 10.630 kN altında moment kapasitesi Mr ≈ 35.890 kNm bulunur. Md = 25.032 kNm ve Vd = 2.415 kN için βv = 1,5 ile Ve = 1,5 × 1,25 × 35.890/25.032 × 2.415 ≈ 6.490 kN olur. Bu değer 0,85Ach√fck = 9.353 kN sınırının altındadır. Araç bu kesme için gerekli yatay gövde donatısını iki yüzde φ12 aralığı olarak verir.
Sık sorulan sorular
Perde moment kapasitesi nasıl hesaplanır?
Perde kesiti bir kolon gibi, eksenel kuvvet ve eğilme altında incelenir. Tarafsız eksen derinliği değiştirilerek kesitin taşıyabileceği N–M çiftleri bulunur; tasarım eksenel kuvveti Nd düzeyindeki moment, perdenin moment kapasitesi Mr‘dir. Uç bölgesi donatısı kapasiteye en çok katkı yapan donatıdır.
L ve U perdelerde neden iki farklı Mr çıkıyor?
Simetrik olmayan kesitlerde basınç bölgesi başlık tarafında veya kol ucunda oluştuğunda kesitin davranışı farklıdır. Başlık basınçta iken basınç bölgesi geniş, kol ucu basınçta iken dardır. Bu nedenle her doğrultuda iki yön için ayrı kapasite hesaplanır; kesme hesabında büyük olan kullanılır.
βv ne zaman 1,0 alınır?
Deprem yükünün tamamının betonarme perdelerle taşındığı binalarda kesme kuvveti dinamik büyütme katsayısı βv = 1,0 alınabilir. Perde-çerçeve sistemlerde βv = 1,5’tir (TBDY 7.6.6.3).
Perde yatay donatısı nasıl seçilir?
Gerekli oran ρsh = (Ve/Ach − 0,65fctd)/fywd ile bulunur ve 0,0025’ten az alınmaz. İki yüzde aynı çaplı donatı için aralık s = 2Aφ/(bw·ρsh) olur; 250 mm’yi geçemez.
Uç bölgesi etriyesi nasıl hesaplanır?
Kritik perde yüksekliği boyunca uç bölgelerine, kolon sarılma bölgesi için TBDY Denk. 7.1’in ikinci koşulunun en az 2/3’ü konur: Ash ≥ (2/3)·0,075·s·bk·fck/fywk. Bu hesap, kesiti iki doğrultuda kesen etriye kolları için ayrı ayrı yapılır.
PDF raporda neler var?
Girdiler, kesit çizimi ve donatı yerleşimi, uç bölgesi donatıları, her doğrultu için karşılıklı etki diyagramı ve tasarım noktası, moment kapasiteleri, Ve ve yatay donatı hesabı, tüm koşul kontrolleri ve hesap yöntemi raporda yer alır.
Mevcut binadaki bir perde bu araçla değerlendirilebilir mi?
Hayır. Araç yeni perde tasarımı içindir. Mevcut binalar TBDY 2018 Bölüm 15’e göre, yerinde belirlenen beton dayanımı ve donatı bilgileriyle deprem performans analizi yapılarak değerlendirilir. Resmi değerlendirme için TBDY 2018 performans raporu veya 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespiti yapılır.
İlgili yazılar ve araçlar
Statik proje veya deprem performans analizi mi gerekiyor? Antalya’da statik proje, deprem performans analizi ve güçlendirme projesi hizmetleri veriyoruz. 0542 681 16 91 · WhatsApp’tan yazın
Kaynaklar: Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) Madde 7.3.4.1, 7.6, 7.10; TS 500 (Şubat 2000) Madde 7.1, 12. Araç bilgilendirme ve ön tasarım amaçlıdır; proje hesabında yönetmeliklerin güncel ve tam metni esas alınmalıdır.
Binanız için mühendislik desteği mi gerekiyor?
Hermes Proje, Antalya merkezli ve Bakanlık lisanslı bir riskli yapı tespit kuruluşudur. Binanızın adresini iletin, süreci birlikte planlayalım.
