Özet: Özel okul, anaokulu, kurs ve kreş açarken, başka binaya taşınırken veya kontenjan artırırken “binanın sağlam ve dayanıklı olduğuna ilişkin teknik rapor” istenir. Bu rapordan yalnızca TBDY 2018 yürürlüğe girdikten sonra yapı denetim denetiminde yapılmış ve ruhsatlı binalar muaftır (okullarda ayrıca binanın eğitim kurumu olarak yapılmış olması gerekir). Okullar ve yurtlar Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’nde BKS = 1 sınıfındadır: kapsamlı bilgi düzeyi zorunludur (en az 9 karot) ve SDS ≥ 0,50 olan yerlerde konutlardan daha sıkı ileri performans hedefleri uygulanır. Aşağıdaki araç, kurumunuz için hangi raporun gerektiğini ve en az kaç karot alınacağını gösterir.
Hangi rapor gerekiyor? Kontrol aracı
Kurum türünü, yapılacak işlemi ve binanın birkaç bilgisini seçin. Sonuç; muafiyet durumunu, yönetmelikteki performans hedefini, bilgi düzeyini ve saha çalışmasının asgari kapsamını gösterir. Seçimleriniz tarayıcınızda saklanır.
Okul, kreş ve yurtlar için deprem raporu zorunlu mu?
Evet, çoğu durumda zorunludur. Ancak raporun hangi işlemde istendiği ve hangi binaların muaf olduğu kurum türüne göre değişir. Aşağıdaki tablo güncel mevzuatı özetler.
| Kurum | Mevzuat | Rapor ne zaman istenir? | Kimler muaf? |
|---|---|---|---|
| Özel okul, anaokulu, özel kurs ve etüt merkezi | MEB Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği, Madde 5/2-(k) (son değişiklikler: RG 03.01.2025 ve 05.09.2025) | Kurum açılışı, başka binaya nakil, kat veya blok ilavesiyle kontenjan artışı, mevcut binada kontenjan değişikliği, okula dönüşüm | TBDY 2018 yürürlüğe girdikten sonra, yapı denetim denetiminde özel öğretim kurumu olarak yapılmış ve yapı ruhsatı bulunan binalar |
| Özel kreş ve gündüz bakımevi | Özel Kreş ve Gündüz Bakımevlerinin Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmelik, Madde 6 (RG 27.12.2025 değişikliğiyle) | Açılış başvurusu; teknik rapor ve ekleri (karot ve laboratuvar deneylerine dayanan proje ve ayrıntılı rapor) istenir | TBDY 2018 yürürlüğe girdikten sonra yapı denetim denetiminde yapılmış ve yapı ruhsatı bulunan binalar |
| Ortaöğretim öğrenci yurdu | Millî Eğitim Bakanlığı mevzuatı | Açılış ve ruhsat işlemleri; güncel belge listesini il millî eğitim müdürlüğünden teyit edin | İl müdürlüğünün uygulamasına bağlı |
| Yükseköğrenim öğrenci yurdu | Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği, Madde 5/4 ve 41/8 | Depreme ilişkin mevzuattaki yükümlülükler zorunludur; denetimde binanın deprem dayanıklılığı kontrolünün yaptırılması istenebilir | Ayrı bir muafiyet hükmü yok |
Okullarda rapor; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği il müdürlükleri, yapının proje müellifleri, yetkili serbest proje büroları veya üniversitelerin ilgili bölümleri tarafından düzenlenebilir. Raporu düzenleyen inşaat mühendisinin geçerli SİM (serbest inşaat mühendisliği) ve İTB (inşaat mühendisi tescil) belgeleri rapora eklenir. Muafiyet kapsamı dışındaki binalarda raporun ekleri, inceleme ve soruşturmalarda kullanılmak üzere kurum açılış dosyasına konur.
Taşıyıcı sisteme dokunmadan, hafif malzemeyle bölme duvar kaldırılarak veya eklenerek yapılan kontenjan düzenlemelerinde okullar için teknik rapor yerine eğitim müfettişi, şube müdürü, eğitim uzmanı veya araştırmacı raporu yeterli olabilir. Duvarın taşıyıcı olup olmadığından emin değilseniz duvar kaldırma rehberimize bakın.
Deprem raporunun iki yolu: TBDY performans raporu mu, riskli yapı tespiti mi?
“Deprem raporu” denince iki farklı çalışma anlaşılır. İkisi de karot, donatı tespiti ve röleveye dayanır, ancak amaçları ve sonuçları farklıdır.
| TBDY 2018 deprem performans raporu | 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespiti | |
|---|---|---|
| Sorduğu soru | Bina, kullanım sınıfına göre yönetmelikteki performans hedefini sağlıyor mu? | Bina “riskli yapı” mı? |
| Esas | TBDY 2018 Bölüm 15 (mevcut binaların değerlendirilmesi) | Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esaslar (RYTE 2019) |
| Sonuç | Hedef sağlanıyor / sağlanmıyor; yetersiz elemanlar ve güçlendirme ihtiyacı | Riskli / riskli değil; riskli ise kentsel dönüşüm süreci başlar |
| Okul, kreş, yurt açılışı için | Uygun yol. “Sağlam ve dayanıklı” olduğunu göstermek için kullanım sınıfına göre değerlendirme yapılır. | “Riskli değil” sonucu, binanın okul kullanımı için TBDY hedeflerini sağladığı anlamına gelmez; tek başına genellikle yeterli görülmez |
| Kim yapar? | Yetkili inşaat mühendisi / proje bürosu | Bakanlık lisanslı riskli yapı tespit kuruluşu |
İki yolun ayrıntılı karşılaştırması için Deprem Raporu Nasıl Alınır? rehberimize bakabilirsiniz. Hermes Proje, Bakanlık lisanslı riskli yapı tespit kuruluşu olarak her iki çalışmayı da yapar; okul, kreş ve yurt binalarında ihtiyacınıza göre doğru olanı birlikte belirleriz.
Okul ve yurt binaları neden daha sıkı değerlendirilir?
Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği Tablo 3.1, “okullar, diğer eğitim bina ve tesisleri, yurt ve yatakhaneleri” hastanelerle aynı grupta, Bina Kullanım Sınıfı BKS = 1 içinde sayar. Bunlar, insanların uzun süre ve yoğun olarak bulunduğu binalardır. Bu sınıflandırmanın mevcut bina raporunda dört somut sonucu vardır:
- Önem katsayısı yerine daha büyük deprem: Yeni binaların tasarımında okul ve yurtlar için bina önem katsayısı I = 1,5 alınır. Mevcut binaların değerlendirmesinde ise I = 1,0 alınır (Madde 15.4.2); daha yüksek güvenlik, aşağıdaki deprem tasarım sınıfı ve ileri performans hedefleriyle sağlanır.
- Daha yüksek deprem tasarım sınıfı: Aynı SDS değerinde okul ve yurtlar “a” sınıfına girer (Tablo 3.2). SDS 0,50–0,75 arasında DTS = 2a, 0,75 ve üzerinde DTS = 1a olur.
- İleri performans hedefi: Mevcut betonarme binalarda DTS = 1a ve 2a için hedef, DD-3 depreminde Sınırlı Hasar ve DD-1 (2475 yıllık) depreminde Kontrollü Hasardır (Tablo 3.4c). Konutlarda ise DD-2 depreminde Kontrollü Hasar aranır. Yani okul binası, çok daha büyük bir depremde bile kontrollü hasar sınırında kalmalıdır.
- Kapsamlı bilgi düzeyi zorunlu: Sınırlı bilgi düzeyi yalnızca BKS = 3 binalarda kullanılabilir (Madde 15.2.2.1). Okul ve yurtlarda daha fazla karot, sıyırma ve donatı taraması yapılır, donatı çeliğinden numune alınarak çekme deneyi yapılır.
Ayrıca deprem hesabında hareketli yüklerin katılım katsayısı okul ve yurtlarda n = 0,60, konutlarda 0,30 alınır (Tablo 4.3). Konut olarak projelendirilmiş bir binanın okul veya yurda dönüştürülmesi bu nedenle yetersiz kalabilir. Kreşler TBDY tablosunda ayrıca sayılmaz; değerlendirmede kullanım sınıfı, binanın kullanımına göre proje müellifince belirlenir ve eğitim binası olarak ele alınması güvenli tarafta kalır.
Adresinizin SDS değerini TBDY 2018 Tasarım Spektrumu aracımızla koordinat ve zemin sınıfına göre hesaplayabilirsiniz.
Okul, kreş ve yurt deprem performans raporu nasıl hazırlanır?
- Ön değerlendirme: Ruhsat tarihi, yapı denetim durumu, projeler, kat ve alan bilgileriyle muafiyet ve kapsam belirlenir. Kiralama sözleşmesi imzalanmadan önce yapılması en doğrusudur.
- Proje ve röleve: Statik proje varsa sahada ölçülerek uygunluğu kontrol edilir. Yoksa taşıyıcı sistemin rölevesi çıkarılır; kısa kolon, bitişik bina ve derz durumu işlenir.
- Karot ve donatı tespiti: Yönetmeliğin istediği sayıda karot alınır, pas payı sıyrılarak donatı çapı ve sınıfı görülür, diğer elemanlarda donatı tarama cihazıyla tespit yapılır. Ayrıntılar: Mevcut Binada Donatı Tespiti.
- Zemin ve temel: İnceleme çukuruyla temel sistemi belirlenir; mevcut zemin etüdü yeterli değilse ilave araştırma planlanır.
- Laboratuvar: Karotların basınç deneyi ve donatı çeliğinin çekme deneyi yapılır. Karot sonuçları tek başına binanın durumunu göstermez, yalnızca fikir verir; değerlendirme analizle birlikte yapılır.
- Analiz: Bina BKS = 1 ve kapsamlı bilgi düzeyiyle modellenir (mevcut bina hesabında I = 1,0, Madde 15.4.2), performans hedefine göre şekil değiştirmeye dayalı değerlendirme yapılır.
- Rapor: Sonuç, yetersiz elemanlar ve gerekiyorsa güçlendirme önerisiyle birlikte rapor ve ekleri hazırlanır; mühendisin SİM ve İTB belgeleri eklenir.
Okullarda saha çalışmasını hafta sonu veya tatil dönemine, kreş ve yurtlarda kullanım saatleri dışına planlıyoruz. Karot delikleri aynı gün tamir harcıyla kapatılır.
Okul, kreş ve yurt binasından kaç karot alınır?
Kapsamlı bilgi düzeyinde betonarme binalarda karot; zemin katta 3, diğer katlarda 2 adetten az olmamak, binada toplam 9 adetten az olmamak ve her 400 m²’den bir adet alınacak şekilde belirlenir (Madde 15.2.5.3). Aşağıdaki örneklerde kat alanlarının eşit olduğu varsayılmıştır.
| Örnek bina | Kat sayısı | Toplam alan | En az karot |
|---|---|---|---|
| Müstakil binada kreş | 2 | 600 m² | 9 |
| Anaokulu / kurs merkezi | 4 | 2.000 m² | 9 |
| Özel ortaokul | 6 | 4.800 m² | 13 |
| Öğrenci yurdu | 8 | 9.600 m² | 24 |
Projesi bulunan binalarda kolon ve perdelerin %5’inde (her katta en az 1) ve her kattan bir kirişte pas payı sıyrılır; sıyrılmayan kolon ve perdelerin %20’sinde ve kirişlerin %10’unda donatı taraması yapılır. Projesi olmayan binalarda bu oranlar sıyırmada %10 (her katta en az 2), taramada kolon ve perdelerde %30, kirişlerde %15’e çıkar. Kendi binanız için Binadan Kaç Karot Alınır? aracımızı da kullanabilirsiniz.
Rapor için hangi belgeler gerekir?
- Tapu veya kira sözleşmesi ve malik izni (kiralık binalarda saha çalışması için).
- Yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni (iskân); varsa yapı kayıt belgesi.
- Mimari ve statik projeler (belediye arşivinden alınabilir), varsa zemin etüdü raporu.
- Yapı denetim bilgisi: Muafiyet için binanın yapı denetim denetiminde yapıldığını gösteren kayıt.
- Kullanım planı: Hangi katta kaç öğrenci veya çocuk olacağı, kat ve blok ilavesi düşünülüyorsa çizimleri.
- Tadilat geçmişi: Duvar kaldırma, kat ilavesi, asma kat veya hasar bilgisi.
Rapor tesliminde ise rapor ve ekleri (röleve, karot ve çelik deney sonuçları, donatı tespit föyleri, analiz çıktıları) ile raporu düzenleyen inşaat mühendisinin SİM ve İTB belgeleri birlikte verilir.
Kiralık binada okul veya kreş açacaklar için kontrol listesi
En sık karşılaştığımız sorun, kira sözleşmesi imzalandıktan ve tadilata başlandıktan sonra binanın rapor alamayacağının anlaşılmasıdır. Sözleşmeden önce şunları kontrol edin:
- Ruhsat tarihi ve yapı denetim: 2019 sonrası ruhsatlı, yapı denetimli ve eğitim binası olarak yapılmış bina rapordan muaf olabilir.
- Binanın kullanım amacı: Konut olarak projelendirilmiş binalarda yükler ve hedefler değiştiği için güçlendirme ihtimali yüksektir.
- Kat ve konum: Kreş yönetmeliğine göre bodrum, zemin altı ve çatı katları kapasite hesabına katılmaz; bahçede çocuk başına en az 1,5 m² alan aranır.
- Projeler: Statik projenin belediye arşivinde bulunup bulunmadığı rapor süresini ve kapsamını doğrudan etkiler.
- Kira sözleşmesine madde: “Deprem performans raporu olumsuz çıkarsa sözleşme kendiliğinden sona erer” veya güçlendirme masraflarının kimde olacağını belirten bir hüküm ekleyin.
- Ön değerlendirme: Binanın projeleri ve fotoğraflarıyla ücretsiz ön değerlendirme isteyin; saha çalışmasına gerek olup olmadığını birlikte görelim.
Rapor olumsuz çıkarsa ne olur?
Performans hedefinin sağlanmaması binanın yıkılması gerektiği anlamına gelmez. Rapor, hangi elemanların yetersiz kaldığını gösterir ve çoğu binada güçlendirmeyle hedef sağlanabilir. Okul ve yurtlarda sık uygulanan çözümler:
- Betonarme perde ilavesi: Binanın yatay rijitliğini ve dayanımını artırır, temel takviyesiyle birlikte yapılır.
- Kolon mantolama: Yetersiz kolonların kesiti betonarme veya çelik ceketle büyütülür.
- Lifli polimer (FRP) sargı: Kesme ve sünekliği yetersiz elemanlarda hızlı uygulanır.
- Kullanımın değiştirilmesi: Bazı katların depo veya idari alana çevrilmesi, kapasitenin azaltılması.
Güçlendirme işlerini eğitim döneminin dışında, özellikle yaz tatilinde bitirecek şekilde planlamak gerekir. Seçenekler ve süreç için Güçlendirme Projesi ve Uygulaması sayfamıza, karot sonuçları için Karot Testi Olumsuz Çıkarsa Ne Olur? yazımıza bakabilirsiniz.
Antalya’da okul, kreş ve yurt binaları için deprem raporu
Antalya’da SDS değeri ilçeye ve zemin sınıfına göre önemli ölçüde değişir; aynı ilçede bile alüvyon ve kaya zeminler arasında fark büyüktür. SDS 0,50’yi aştığında okul ve yurtlar DTS = 2a veya 1a sınıfına girer ve ileri performans hedefleri devreye girer. Bölgenin deprem tehlikesini Antalya Kaçıncı Derece Deprem Bölgesi? yazımızda ilçe ilçe anlattık.
Antalya’da özel okul ve kreşlerin bir kısmı konut veya işyeri olarak yapılmış binalarda, öğrenci yurtlarının bir kısmı ise otel veya apart binalarından dönüştürülerek faaliyet gösterir. Bu binalarda kullanım değişikliği nedeniyle rapor kapsamı genişler. Hermes Proje, Antalya merkezli ve Bakanlık lisanslı ekibiyle il genelinde okul, kreş ve yurt binalarının deprem performans analizini yapar.
Süre ve fiyat
Raporun süresi ve bedeli; binanın büyüklüğü, kat ve blok sayısı, projelerin varlığı, alınacak karot ve deney sayısı, zemin bilgileri ve saha çalışmasının kurum takvimine göre planlanmasına bağlıdır. Kapsamlı bilgi düzeyi nedeniyle aynı büyüklükteki konuta göre saha ve laboratuvar işi daha fazladır. Fiyatı belirleyen unsurları Deprem Performans Analizi Fiyatları yazımızda, karot sonuçlarının süresini Karot Sonucu Ne Zaman Çıkar? yazımızda anlattık. Binanızın bilgilerini iletirseniz kapsam ve süreyi net olarak bildiririz.
Okul, kreş veya yurt binanız için ücretsiz ön değerlendirme
Ruhsat tarihini, kat sayısını ve varsa projelerin fotoğraflarını gönderin; raporun gerekip gerekmediğini ve kapsamını en kısa sürede bildirelim.
İlgili yazılar ve araçlar
Okul, kreş ve yurt deprem raporu hakkında sık sorulan sorular
Kreş açmak için deprem raporu gerekir mi?
Evet. Özel kreş ve gündüz bakımevi açılış başvurusunda binanın sağlam ve dayanıklı olduğuna ilişkin teknik rapor ve ekleri (karot ve laboratuvar deneylerine dayanan rapor) istenir. TBDY 2018 yürürlüğe girdikten sonra yapı denetim denetiminde yapılmış ve yapı ruhsatı bulunan binalar bu belgeden muaftır.
Özel okul açarken hangi deprem raporu istenir?
MEB Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği Madde 5/2-(k) uyarınca kurum açılacak binanın sağlam ve dayanıklı olduğuna ilişkin teknik rapor ve ekleri istenir. Rapor; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği il müdürlükleri, proje müellifleri, yetkili serbest proje büroları veya üniversitelerce düzenlenir ve raporu düzenleyen inşaat mühendisinin SİM ve İTB belgeleri eklenir.
Hangi binalar deprem raporundan muaftır?
Okullarda TBDY 2018 yürürlüğe girdikten sonra yapı denetim denetiminde özel öğretim kurumu olarak yapılmış ve ruhsatı bulunan binalar, kreşlerde ise TBDY 2018 sonrasında yapı denetim denetiminde yapılmış ve ruhsatlı binalar muaftır. Konut olarak yapılıp okula dönüştürülen binalar okullar için muafiyet kapsamına girmez.
Riskli yapı raporu okul açmak için yeterli mi?
Genellikle yeterli görülmez. 6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapı tespiti binanın riskli olup olmadığını belirler; okul, kreş ve yurt açılışında ise binanın kullanım sınıfına göre sağlam ve dayanıklı olduğunu gösteren, TBDY 2018 Bölüm 15’e göre hazırlanmış bir performans değerlendirmesi beklenir. Kabul edilen formatı il müdürlüğünden teyit edin.
Okul binası deprem hesabında neden konuttan farklıdır?
TBDY 2018’de okullar ve yurtlar BKS = 1 sınıfındadır. Sınırlı bilgi düzeyi kullanılamaz, hareketli yük katılım katsayısı 0,60 alınır ve SDS değeri 0,50 ve üzerinde olan yerlerde DD-3 depreminde Sınırlı Hasar ile DD-1 depreminde Kontrollü Hasar hedefleri aranır.
Okul binasından kaç karot alınır?
Kapsamlı bilgi düzeyinde zemin katta en az 3, diğer katlarda en az 2 karot alınır; binada toplam 9 adetten az olamaz ve her 400 m² için bir karot alınır. Örneğin 6 katlı, 4.800 m² bir okulda en az 13 karot gerekir. Karot sonuçları tek başına yalnızca fikir verir; değerlendirme analizle yapılır.
Öğrenci yurtları için deprem raporu zorunlu mu?
Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği, yurt binalarında depreme ilişkin mevzuattaki yükümlülüklerin yerine getirilmesini zorunlu tutar ve denetimde binanın deprem dayanıklılığı kontrolünün yaptırılması istenebilir. Ortaöğretim yurtları Millî Eğitim Bakanlığı denetimindedir; açılış belge listesi il millî eğitim müdürlüğünden teyit edilmelidir.
Deprem raporu olumsuz çıkan okul kapatılır mı?
Rapor olumsuz çıkarsa bina, güçlendirme yapılmadan bu kullanım için uygun kabul edilmez. Ancak çoğu binada perde ilavesi, kolon mantolama veya lifli polimer sargı ile performans hedefi sağlanabilir. Güçlendirme projesi ve uygulaması eğitim dönemi dışında planlanabilir.
Bu yazı; MEB Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği (RG 09.09.2022/31948 ve 03.01.2025/32771, 05.09.2025/33008 sayılı değişiklikler), Özel Kreş ve Gündüz Bakımevlerinin Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 27.12.2025/33120 sayılı değişiklikle), Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği ve Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (RG 18.03.2018/30364 mük.) esas alınarak bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Mevzuat değişebilir; belge listesi ve muafiyet için ilgili il müdürlüğünün güncel uygulaması esas alınmalıdır.
Binanız için mühendislik desteği mi gerekiyor?
Hermes Proje, Antalya merkezli ve Bakanlık lisanslı bir riskli yapı tespit kuruluşudur. Binanızın adresini iletin, süreci birlikte planlayalım.
