Mevcut Binada Donatı Tespiti: Sıyırma, Donatı Röntgeni ve Röleve (TBDY 2018)

Mevcut Binada Donatı Tespiti: Sıyırma, Donatı Röntgeni ve Röleve (TBDY 2018)

Deprem Performans Analizi, Karot ve Malzeme
Kısa cevap: Mevcut bir binada donatı iki yolla tespit edilir. Sıyırma yönteminde kolon, perde veya kirişin beton örtüsü kaldırılır; donatının çapı, sayısı, etriye aralığı, nervürlü olup olmadığı ve korozyon durumu gözle görülüp ölçülür. Donatı tespit cihazı ile yapılan donatı röntgeni (röntgen okuması) ise betona zarar vermeden donatının yerini ve aralığını bulur. TBDY 2018 Madde 15.2, deprem performans analizinde hangi oranda elemanın sıyrılacağını ve cihazla taranacağını bilgi düzeyine göre belirler. Bu verilere taşıyıcı sistem rölevesi ve karot deneyleri eklenerek binanın hesap modeli kurulur. Bir binanın depreme dayanıklılığını hesaplamak için üç şeyi bilmek gerekir: taşıyıcı sistemin geometrisi, betonun dayanımı ve elemanlardaki donatı. Beton dayanımı karot deneyiyle belirlenir; geometri röleveyle çıkarılır. Donatı ise betonun içinde gizlidir ve en çok merak edilen, en çok tartışılan konudur: "Kolonlarda kaç demir var, etriyeler sık mı, demirler…
Devamını Oku
Kolonda ve Kirişte Çatlak: Hangisi Tehlikeli, Ne Zaman Mühendise Danışmalı?

Kolonda ve Kirişte Çatlak: Hangisi Tehlikeli, Ne Zaman Mühendise Danışmalı?

Deprem Performans Analizi
Kısa cevap: Betonarme bir binada her çatlak tehlikeli değildir. Sıvada, bölme duvarda veya döşeme yüzeyinde görülen ince ve sabit çatlaklar çoğunlukla büzülme (rötre) ve sıcaklık kaynaklıdır. Buna karşılık kolon, kiriş veya perdede çapraz (eğik) çatlak, kolonda betonun ezilip dökülmesi, donatı boyunca uzanan paslı çatlak ve zamanla genişleyen çatlak mutlaka bir inşaat mühendisine gösterilmelidir. Kolondaki çapraz çatlağın neden bu kadar ciddi olduğunu Kolonlarda Kesme Göçmesi yazımızda anlattık. Bu durumlarda çatlağın nedeni ve binanın taşıyıcı sistemi yerinde incelenmeden "sorun yok" demek mümkün değildir. Duvarda bir çatlak fark ettiğinizde ilk soru hep aynıdır: "Bu tehlikeli mi?" Özellikle bir depremden sonra ya da eski bir binada yaşıyorsanız, her çizgi gözünüze büyük görünür. Bu yazıda betonarme binalarda karşılaşılan çatlak türlerini, hangi çatlakların ciddi olabileceğini, çatlağı nasıl izleyebileceğinizi ve hangi durumda mühendis çağırmanız gerektiğini anlatıyoruz. Yazıdaki…
Devamını Oku
Perde Hesap Aracı (TBDY 2018 / TS 500): Dikdörtgen, L ve U Perde

Perde Hesap Aracı (TBDY 2018 / TS 500): Dikdörtgen, L ve U Perde

Mühendislik Araçları
Ne yapar? Dikdörtgen, L ve U kesitli betonarme perdelerin kritik kesitinde, tasarım eksenel kuvveti altında moment kapasitesini (Mr) gerçek kesit geometrisiyle hesaplar. Ardından TBDY 2018'e göre Ve kesme kuvvetini, gerekli yatay gövde donatısını ve uç bölgesi sargısını bulur, enkesit ve donatı koşullarını kontrol eder. Sonuçları PDF rapor olarak verir. Perde boyutlarını, donatı yerleşimini, malzemeyi ve yapısal çözümlemeden aldığınız kritik kesit iç kuvvetlerini girin; sonuçlar anında güncellenir. Perde koşullarının ayrıntıları için Perde Koşulları (TBDY 2018 ve TS 500) yazımıza bakabilirsiniz. Perde hesap aracı Nasıl kullanılır? Kesit tipi: Dikdörtgen, L veya U perdeyi seçin ve kol boylarını (dış ölçü) ile kalınlıklarını girin. x ekseni yatay kol (U perdede gövde), y ekseni düşey koldur (U perdede başlıklar). Donatı: Uç bölgesi boyu ℓu, uç bölgesinde her yüzdeki çubuk adedi ve çapı, gövde düşey donatısının…
Devamını Oku
Perde Koşulları (TBDY 2018 ve TS 500): Minimum Kalınlık, Uç Bölgesi, Gövde Donatısı ve Kesme

Perde Koşulları (TBDY 2018 ve TS 500): Minimum Kalınlık, Uç Bölgesi, Gövde Donatısı ve Kesme

Statik Proje ve Tasarım
Özet: TBDY 2018'e göre perdeler, planda uzun kenarının kalınlığına oranı en az 6 olan düşey taşıyıcı elemanlardır. Perde kalınlığı en az 250 mm ve kat yüksekliğinin 1/16'sıdır. Hw/ℓw > 2 olan perdelerin her iki ucunda, kritik perde yüksekliği boyunca 0,2ℓw ve 2bw'den kısa olmayan uç bölgeleri oluşturulur. Gövde donatısı her doğrultuda en az 0,0025, aralığı en fazla 250 mm'dir. Kesme donatısı, moment kapasitesinden hesaplanan Ve kesme kuvvetine göre belirlenir. Bu yazıda betonarme perdelerin (deprem perdelerinin) boyutlandırılması ve donatılmasında uyulması gereken koşulları, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) ve TS 500 (2000) hükümlerine göre, madde numaralarıyla özetliyoruz. Perdeler, deprem yüklerinin büyük bölümünü taşıyan ve binanın yatay ötelenmesini sınırlayan en önemli elemanlardır; bu nedenle TBDY 2018'deki koşullar kolon ve kirişlere göre daha ayrıntılıdır. Bu yazı, TBDY 2018 ve TS 500'e göre betonarme…
Devamını Oku
Kiriş Betonarme Hesap Aracı (TBDY 2018 / TS 500): Donatı, Etriye ve Kesme Hesabı

Kiriş Betonarme Hesap Aracı (TBDY 2018 / TS 500): Donatı, Etriye ve Kesme Hesabı

Mühendislik Araçları
Ne yapar? Sürekli bir betonarme kirişin (1–7 açıklık) mesnet ve açıklık momentlerinden boyuna donatısını, uç moment kapasitelerinden Ve kesme kuvvetini ve etriye aralığını TS 500 ve TBDY 2018'e göre hesaplar. Donatıyı çubuk adedi olarak seçer, yönetmelik koşullarını kontrol eder, kiriş açılımını çizer ve PDF rapor hazırlar. Kiriş boyutlarını, malzemeyi ve yapısal çözümlemeden aldığınız iç kuvvetleri girin; sonuçlar anında güncellenir. Kiriş boyutlandırma ve donatı koşullarının ayrıntıları için Kiriş Koşulları (TBDY 2018 ve TS 500) yazımıza bakabilirsiniz. Kiriş betonarme hesap aracı Nasıl kullanılır? Kesit ve malzeme: Gövde genişliği bw, kiriş yüksekliği h, döşeme kalınlığı hf, etkili tabla genişliği b ve donatı ağırlık merkezine pas payı d' girilir. Tablasız (dikdörtgen) kiriş için b = bw yazın. Deprem ve donatı seçimi: Süneklik düzeyi, Deprem Tasarım Sınıfı ve dayanım fazlalığı katsayısı D (süneklik düzeyi yüksek…
Devamını Oku
Kiriş Koşulları (TBDY 2018 ve TS 500): Minimum Boyut, Donatı Oranı, Sarılma Bölgesi ve Etriye Aralığı

Kiriş Koşulları (TBDY 2018 ve TS 500): Minimum Boyut, Donatı Oranı, Sarılma Bölgesi ve Etriye Aralığı

Statik Proje ve Tasarım
Özet: TBDY 2018'e göre deprem yükü taşıyan (çerçeve) kirişlerin gövde genişliği en az 250 mm, yüksekliği en az 300 mm ve döşeme kalınlığının 3 katıdır. Mesnetteki çekme donatısı oranı 0,8 fctd/fyd'den az, %2'den fazla olamaz; φ12'den ince boyuna donatı kullanılmaz. Kiriş uçlarında 2h uzunluğundaki sarılma bölgesinde etriye aralığı d/4, 8φ ve 150 mm'nin küçüğünü aşamaz; ilk etriye kolon yüzünden en fazla 50 mm uzağa konur. Bu yazıda betonarme kirişlerin boyutlandırılması ve donatılmasında uyulması gereken koşulları, TS 500 (2000) ve Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) hükümlerini yan yana koyarak, madde numaralarıyla özetliyoruz. TS 500 betonarme kirişler için genel kuralları verir; TBDY 2018 ise deprem yüklerini taşıyan kirişler için ek ve çoğu zaman daha sıkı koşullar tanımlar. Deprem bölgesindeki bir binada iki belgenin koşulları birlikte sağlanmalıdır; çakışan durumlarda elverişsiz (daha sıkı)…
Devamını Oku
Kolon Karşılıklı Etki Diyagramı Hesap Aracı (N–M): Dikdörtgen, Kare ve L Kolon

Kolon Karşılıklı Etki Diyagramı Hesap Aracı (N–M): Dikdörtgen, Kare ve L Kolon

Mühendislik Araçları
Kolon karşılıklı etki diyagramı hesap aracı ile dikdörtgen, kare ve L kesitli betonarme kolonların eksenel kuvvet–moment (N–M) taşıma gücü diyagramını çizebilir, tasarım yüklerinizi diyagram üzerinde kontrol edebilirsiniz. Araç, istediğiniz doğrultuda (çapraz/açılı eğilme dahil) hesap yapar ve tüm sonuçları ayrıntılı bir PDF rapor olarak indirmenize olanak tanır. Kolon etkileşim diyagramı, N–M diyagramı veya kolon kapasite diyagramı olarak da bilinen bu hesabı Excel tablolarına ihtiyaç duymadan tarayıcınızda yapabilirsiniz. Bu sayfada: Hesap aracı · Karşılıklı etki diyagramı nedir? · Diyagram nasıl okunur? · Örnek hesap · Dikdörtgen, kare, çapraz ve L kolon · Hesap yöntemi · Sık sorulan sorular Kolon karşılıklı etki diyagramı nedir? Betonarme bir kolon, eksenel kuvvet ve eğilme momentini birlikte taşır. Karşılıklı etki (etkileşim) diyagramı, kesitin taşıyabileceği tüm (N, M) çiftlerini tek bir eğri üzerinde gösterir. Eğrinin en üst noktası…
Devamını Oku
Kolon Koşulları (TBDY 2018 ve TS 500): Minimum Boyut, Donatı, Sarılma Bölgesi ve Filiz Boyu

Kolon Koşulları (TBDY 2018 ve TS 500): Minimum Boyut, Donatı, Sarılma Bölgesi ve Filiz Boyu

Statik Proje ve Tasarım
Özet: TBDY 2018'e göre dikdörtgen kolonların en küçük boyutu 300 mm, dairesel kolonların çapı 350 mm'dir. Boyuna donatı oranı %1 ile %4 arasında olmalı, φ14'ten ince boyuna donatı kullanılmamalıdır. Kolon uçlarındaki sarılma bölgelerinde etriye aralığı; en küçük kesit boyutunun 1/3'ünü, 150 mm'yi ve boyuna donatı çapının 6 katını (süneklik düzeyi sınırlı kolonlarda 8 katını) aşamaz. Bindirmeli ekler kolonun orta üçte birlik bölgesinde yapılır. Bu yazıda betonarme kolonların boyutlandırılması ve donatılmasında uyulması gereken koşulları, TS 500 (2000) ve Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) hükümlerini yan yana koyarak, madde numaralarıyla özetliyoruz. TS 500 betonarme tasarımın genel kurallarını, TBDY 2018 ise deprem etkisi altındaki binalar için ek ve çoğu zaman daha sıkı koşulları tanımlar. Deprem bölgesinde yapılan bir binada iki belgenin de koşulları birlikte sağlanmalıdır; çakışan durumlarda elverişsiz (daha sıkı) olan esas…
Devamını Oku
Kolon Hesap Aracı (TBDY 2018): Etriye Sıklaştırma, Filiz Boyu ve Kolon Kontrolü

Kolon Hesap Aracı (TBDY 2018): Etriye Sıklaştırma, Filiz Boyu ve Kolon Kontrolü

Mühendislik Araçları
Kolon hesap aracı, betonarme kolonları Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) ve TS 500 koşullarına göre hızlıca kontrol etmeniz için hazırlandı. Beş sekmede kesit ve donatı koşullarını, etriye sıklaştırma aralığını, filiz (bindirme) boyunu, güçlü kolon–zayıf kiriş koşulunu ve kolon kesme güvenliğini hesaplar. Her sonucun yanında ilgili yönetmelik maddesi gösterilir. Koşulların açıklamaları, şekiller ve örnekler için Kolon Koşulları (TBDY 2018 ve TS 500) rehberimize bakabilirsiniz. Araç neleri hesaplar? Kesit kontrolü: En küçük boyut (300 mm / çap 350 mm), Ac ≥ Ndm/(0,40 fck), boyuna donatı oranı (%1–%4), en ince çubuk (φ14), etriye çapı ve aralıkları, sarılma bölgesi uzunluğu. Kesitin donatı yerleşimi çizim olarak gösterilir. Etriye sıklaştırma: Sarılma bölgesi uzunluğu, konstrüktif en büyük aralık ve TBDY Denk. (7.1) / (7.2)'ye göre en az enine donatı; seçtiğiniz kol sayısına göre önerilen aralık. Filiz…
Devamını Oku
Riskli Yapı Kararına İtiraz: 15 Günlük Süre, Dilekçe ve Teknik Heyet Süreci

Riskli Yapı Kararına İtiraz: 15 Günlük Süre, Dilekçe ve Teknik Heyet Süreci

Deprem Performans Analizi, Kentsel Dönüşüm ve Mevzuat
Kısa cevap: Riskli yapı kararına, binanın bulunduğu yerdeki muhtarlıkta yapılan 15 günlük ilanın son gününden itibaren 15 gün içinde itiraz edilir. İtiraz, bir dilekçeyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne veya yetki devri yapılmışsa belediyeye verilir. İtirazı yalnızca yapı malikleri veya kanuni temsilcileri yapabilir; malik vefat etmişse mirasçıları itiraz edebilir. Dilekçeyi, dört öğretim üyesi ile üç Bakanlık veya Başkanlık temsilcisinden oluşan yedi üyeli teknik heyet inceler. İtiraz reddedilirse, tebliğden itibaren 30 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Kapınıza asılan bir tutanak, e-Devlet'e düşen bir bildirim ya da muhtarlıkta gördüğünüz bir ilan… "Binanız riskli yapı olarak tespit edilmiştir" cümlesini okumak, ev sahipleri için çoğu zaman ilk anda paniğe yol açar. Akla gelen ilk sorular hep aynıdır: Bina hemen yıkılacak mı? Bu karara itiraz edebilir miyim? Kaç günüm var, nereye, nasıl…
Devamını Oku